دردیست در تفهم ، کانرا دوا نباشد
مقصد نمی رسی گر ، صبری تو را نباشد
ایام بر مرداست ، آنرا که نامراداست
از هر عجوزه پندی ، ما را روا نباشد
از گوشه خرابات، راهی است تا سماوات
بگزین تو کنج عزلت، کانرا حسد نباشد
در ذیل بودن ، تقدیر هر ثقیل است
چون کاه ، اوجگیر را هرکز بقا نباشد
ای دل بفهم، مفهوم این جهان را
کاین معبر قدیمی، هرگز سرا نباشد
دوست گرامی ام آقا مرتضی در پاسخ به مطلب قبلی مطالب نوشته اند که خواندنش برای همه ما مفید است
بسمه تعالی
دوست عزیز با سلام ؛
نوع حسنه ذکر شده در آیه" آتنا فی الدنیا حسنه و فی الاخره حسنه " عبارت است از کلیه خوبی ها و نعمات در دنیا و آخرت. اما دو واژه نامتجانس دنیا و آخرت می توانند باهم همایندی داشته باشند و این در صورتی است که دنیا با هدف خلقت انسان در تعارض نباشد وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ" خداوند هدف خلقت انسان را بطور واضح اطاعت و بندگی از خود بیان کرده است. اما منظور از اطاعت و بندگی چیست؟ یعنی اراده انسان تابع اراده خداوند باشد و طبق وحی و رهنمودهای ائمه معصومین علیهم السلام عمل نماید.
در حدیث مشهور نبوی «الدنیا مزرعه الاخره » عنوان شده است و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در يكى از خطبه هايش فرمود: ((مؤ من ميان دو ترس قرار دارد ميان زمانى كه از عمرش گذشته است و نمى داند خدا با او چه خواهد كرد و ميان زمانى كه از عمرش مانده است و نمى داند حكم خدا در آن بقيه عمر چيست . پس لازم است از نفس خود براى خود توشه برگيرد و از دنيايش براى آخرتش ، و از زندگى خود براى مرگش ...))كافى ، ج 2، ص 70
لذا دنیا پله ای برای رسیدن به آخرت است و دینای حرام ناپسند است نه دنیای حلال. دنیای حلال به معنای نعمتها و لذتهای مشروع، بستری برای دینداری و آخرتگرایی است و دنیای حرام انحراف از دین و قربانی کردن سعادت اخروی به قیمت لذتهای حرام میباشد.
لذا در این دنیا کسب و کار و تجارت حرام نیست بلکه مسلمانان و در راس آنان شیعیان و مومنان بایستی به ثروت و مال دست یابند و از آن برای کمک به نیازمندان و ترویج و تبلیغ دین اسلام استفاده نمایند.
خداوند در قرآن فرموده است «رِجَالٌ لاَّتُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لاَبَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللّهِ...» مردانى كه هيچ كسب و تجارتى آنها را از ياد خدا غافل نمىسازد. و همچنین در سوره : آل عمران آیه : 92 فروده اند : لَن تَنَالُواْ الْبِرَّ حَتَّى تُنفِقُواْ مِمَّا تُحِبُّونَ وَمَا تُنفِقُواْ مِن شَيْءٍ فَإِنَّ اللّهَ بِهِ عَلِيمٌ (هرگز به نيكى (كامل) نمىرسيد تا از آنچه خود دوست داريد انفاق نماييد و هر چه انفاق نماييد حتما خداوند بدان داناست)
لذا در اینجا کسب و تجارت مادی در دنیا و همچنین نحوه مصرف قسمتی از آن بیان شده است. به عبارتی انسان می تواند در این دنیا به کار و تجارت دل ببند ولی این قدرت نیز در وی وجود داشته باشد که از دنیا دل بکند و در مواقع لازم حتی قسمت اعظم مال خود را انفاق نماید و در آیه مبارکه 92 سوره عمران خداوند فرموده است که از انچه دوست دارید انفاق کنید یعنی دوست داشتن مال دنیا منفی ذکر نشده است بلکه توانائی دل کندن از آن در هر زمان و در هر لحظه برای کمک به خلق مهم است چرا که خداوندفرموده از آنچه دوست دارید انفاق کنید یعنی انسان مالش را دوست دارد و این چیز بدی نیست ولی دل نکندن از آن گناه است و انسان را به سقوط در پرتگاه جهنم می رساند لذا علت اصلی سقوط بیشتر آدمیان در دل نکندن از دنیاست نه در بدست آوردن آن.
در صورتیکه انسان از همان غذای گرم و تازه که برای خود درست کرده ، لباس نو که برای خود و فرزندانش خریداری کرده یا به عبارتی از آنچه خود نیاز دارد و دوستش دارد انفاق نماید می توان گفت از دنیا دل کنده است و گرنه انفاق غذایی که اضافه مانده، لباسی که کهنه شده و دیگر به آن احتیاجی ندارد به معنای دل کندن از دنیا نیست یا پولی که دادن یا ندادن ان در وضع مادی وی یا در کاهش خرید ها وی تاثیری ندارد اجر کمی می تواند داشته باشد. در روایت از ائمه اطهار علیهم السلام افرادی بوده اند که با یک انفاق یک دانه خرما در پیشگاه خداوند ارج یافته اند چرا که همان یک خرما مهمترین دارائی وی بوده است.
خداوند نیز در آیه ای دیگر فرموده اند از آنچه به شما روزی داده ایم انفاق کنید:
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَ... » (بقره/254)
«اى كسانى كه ايمان آوردهايد! از آنچه به شما روزى دادهايم، انفاق كنيد! پيش از آنكه روزى فرا رسد كه در آن، نه خريد و فروش است و... »
لذا کسب مال و دل بستن به دنیا حرام نیست بلکه نحوه کسب مال و نحوه استفاده از آن و توانائی دل بستن از مال است که انسان را به سعادت یا شقاوت می رساند .
در یکی از آیه های قران بیان شده است که:
ان الذين كفروا ينفقون اموالهم ليصدوا عن سبيل الله فسينفقونها ثم تكون عليهم حسرة ثم يغلبون (249)
((مردمى كه كفر مى ورزند، اموال خويش را صرف مى كنند كه راه خدا را سد نمايند، در نهايت اين عمل موجب حسرت آنان خواهد بود (پيروزى نيز به دست نياورده ) و مغلوب خواهند شد)).
در این آیه بیان شده که عده ای از افراد کافر از مال خود برای تبلیغ ضد دینی بهره می برند. بنابراین ثروتمند شدن مردان مومن نه تنها خطری نداشته بلکه برای مبارزه با این گونه افراد و تبلیغ دین اسلام نیز مفید است. لذا یکی دیگر از راههای صرف مال علاوه بر انفاق صرف در راه تبلیغ دین اسلام است.
بنابراین انسان باستی همانند قلب (هم تولید و جمع کننده خون و هم توزیع کننده آن) باشد قلب خون را تولید(جمع) کرده و در نقاط مختلف بدن توزیع می کند اگر خون را جمع نکند چیزی برای توزیع و رساندن به سایر اعضای بدن ندارد و این یعنی مرگ . و اگر توزیع کند اما قدرت تولید و جمع کردن آنرا نداشته باشد این مساله نیز به مرگ منجر می گردد چون چیزی برای رساندن به سایر اعضای بدن ندارد.
انسان مومن نیز باید چنین باشد هم تولید کننده(کسب و تجارت) و هم توزیع کننده(انفاق). یعنی هم دوستدار مال و جاذب آن و هم قدرت و توانائی دل کندن از آن و بخشش و انفاق را داشته باشد.
به عبارتی معنای ظاهری " آتنا فی الدنیا حسنه " می تواند چنین باشد : کسب تمام نعمات و خوبی های دنیا مشروط بر دل کندن از آن و صرف آن طبق فرامین الهی( انفاق و تبلیغ و ترویج دین اسلام، پرداخت خمس و ...) . چرا که انسان مومن نباید از خداوند حسنه ای بخواهد که برای استفاده در راه غیر شرعی و خودنمائی ، فخر فروشی ، سوزاندن دل دیگران، کبر و غرور و صرفاً راحت طلبی خود باشد.
گفتنی است که سعادت اخروی صرفاً به دل کندن از مال دنیا نیست بلکه مصادیق دیگری نیز وجود دارد که این دل نکندن از آنها انسان را از معنویات دور می سازد . از دل بستگی های انسان غیبت کردن، تخیلات ارادی صادر شده از ذهن و قلب برای خیر نرساندن به مردم، تالیفات، اندیشه ها، حب ریاست، صرف وقت نسبت به واکنش به حرف و کنایه های مردم و سرگرم شدن و اشتغال ذهنی(خودخوری شبانه وروزی) نسبت به این امورات و برخی از انواع مبتلات دیگر است. گفتنی است که اولیای الهی از همان اول و قبل از وقوع فعل منفی مردم نسبت به خودشان انها را بخشیده اند یعنی فکر واکنش و انتقام و تنبیه دیگران را نه تنها پرورش در ذهن نمی دهند بلکه میرانده اند. و تنها در جائی که حکم خداوند فراموش و یا به مسخره گرفته می شد عکس العمل نشان می دادند. پیامبر (ص) در برابر ریختن زباله توسط یک فرد بر سر مبارکشان هیچ دعوایی و واکنش منفی انجام نداده اند بلکه به عیادت انجام دهده این کار رفتند. در حالی که ما انسانها به خاطر دل بستگی ها و دل نکندن ها ، صله ارحام را نیز رها می کنیم. «... واتقوا الله الذى تساء لون به والارحام ان الله كان عليكم رقيبا.» (نساء/1)؛ و بترسيد از خدايى كه به نام او از يكديگر مىپرسيد.(همگى به عظمت او اعتراف مىكنيد و هرگاه مىخواهيد از يكديگرچيزى بپرسيد و بگيريد، نام مقدس او را مطرح مىكنيد و مىگوييد تو را به خدا...) و از خويشاوندان بهراسيد. - كه مبادا قطع رابطه كنيد- همانا خداوند رقيب (و مراقب) شماست. (تفسير نور، محسن قرائتى، ج 2، ص 273)
اَللّهُمَّ ارْزُقْنى مِنْ فَضْلِكَ الْواسِعِ الْحَلالِ الطَّيِّبِ رِزْقاً واسِعاً حَلالاً طَيِّباً ...
دیشب بر حسب تصادف سریال ولایت عشق را دیدم. شخصیت حسابدار امام رضا(ع) برایم هم آشنا آمد هم عجیب. تمنای دنیا و آخرت در یک مساله بسیار دشوار است. او هم زیورآلات قصر هارون را زیبا می دید و هم سیروسلوک امام هشتم برایش معنی دار و زیبا می نمود. ما نیز کم و بیش دینداریمان چنین است.
خیلی وقت است که به آیه "آتنا فی الدنیا حسنه و فی الاخره حسنه" می اندیشم و آنرا با سیره معصومین تطبیق می دهم و کمتر به همایندی این دو واژه نامتجانس(آخرت و دنیا) پی می برم
آیا منظور از حسنه دنیا چیزی است که ما گمان می کنیم یا نکند این آیه از متشابهاتی است که دل دنیازدگانی چون مرا خوش نماید تا دست از آخرت زیباتر بکشیم.
مگر حب دنیا و آخرت در دل جمع می شوند؟ اگر چنین است چرا مولایمان امام غریب چنین نمی کرد؟
همانجا به این تاسف خوردم که با داشتن حدیث من عرف نفسه فقد عرف ربه چگونه است که ما مرحل خودکاوی هورنای (یک نامتعادل روانی) را می خوانیم و کسی نیامده برای ما خودشناسی را از منظر روانشناسی و دین اسلام تشریح کند. کاش روزی فرصت چنین کاری برایم فراهم شود.
متن خلاصه خودکاوی هورنای و مرحلش را به پیوست تقدیم می کنم
اسمم نقي است و دلمشغوليم هدايت است هدايت خود و گاهي ديگران. به هنر (سينما،خطاطی و طراحی) روانشناسي و سیاست و دین علاقمندم